Op donderdag 13 oktober boog de Gemeenteraad zich wederom over de Middelseesamenwerking. Ook vorig jaar stond dit belangrijke onderwerp geagendeerd. De meerderheid van de Bildtse gemeenteraad sprak zich toen uit om in Middelseeverband samen te werken, met als achterliggend doel de zelfstandigheid van onze gemeente te behouden.

Ontstaan Middelseesamenwerking
De samenwerking in Middelseeverband is reeds in 2007 ontstaan met als doelstelling de bestuurskracht te vergroten; we kunnen het toenemend aantal gemeentetaken (overgedragen door het Rijk) nl. niet meer alleen uitvoeren. De taken vragen ook om specialistische deskundigen, die heel goed gezamenlijk kunnen worden aangetrokken. De dienstverlening is daarmee minder kwetsbaar. Bovendien gaan deze taken vanuit Den Haag niet vergezeld van extra geld. Door samenwerking kunnen deze taken binnen het beschikbare budget worden uitgevoerd, zodat er geen belastingverhoging noodzakelijk is.



Eigen identiteit
Hoofduitgangspunt van deze samenwerking is tevens dat alle vier gemeenten zelfstandig willen blijven. Werkgroep het Bildt is ook altijd voor het behoud van die zelfstandigheid geweest: wij vinden het van groot belang de eigen identiteit van het Bildt te bewaren en zien in samenwerking met buurgemeenten daarin hèt middel.

Waarom nu weer op de agenda?
Na het besluit van vorig jaar de samenwerking te versterken, leek het alsof de handrem erop zat en ging het proces minder snel dan verwacht. Het draagvlak bij vele betrokkenen brokkelde daardoor af. Met name bij de ambtenaren, wat alleszins begrijpelijk is. Colleges en gemeenteraden praten erover, maar de uitvoering van alle taken ligt toch echt bij de ambtenaren….. De “handrem” werd gevormd door een rapport van de “Commissie van Wijzen”, dat in opdracht van de provincie Fryslân was gemaakt. In dit rapport werd de Middelseesamenwerking betiteld als ‘niet duurzaam’. In de ogen van deze Commissie van Wijzen zou het Middelseeverband meer kans van slagen hebben als men zich zou uitspreken voor elkaar te kiezen, indien een herindeling (op termijn) onvermijdelijk zou zijn.

Daarnaast heeft de gemeente Franekeradeel openlijk verklaard graag samen met o.m. het Bildt één gemeente Noordwest te willen vormen. Ook Middelseepartner Leeuwarderadeel valt op die
manier in de gunst bij grote buur Leeuwarden. Reden voor de Middelseegemeenten Menaldumadeel, Leeuwarderadeel, Ferwerderadeel en het Bildt om nogmaals een uitspraak te doen.

Stip op de horizon
Door deze ontwikkelingen was het dus nodig om een duidelijke keuze te maken. Met name de ambtenaren uit de vier Middelseegemeenten hebben recht op duidelijkheid maar ook
in de ‘lonkende’ gemeenten om ons heen moet men weten waar men aan toe is. Om de ‘handrem’ weer los te laten en om zelfs meer snelheid te kunnen maken, hebben de vier Colleges van Burgemeester & Wethouders unaniem gekozen voor de koers om én de samenwerking verder te versterken én een Middelseefusie als eerste optie na te streven in het geval deze samenwerking onvoldoende oplevert. Daarnaast werd ook verklaard dat andere gemeenten volgens de Middelseecolleges niet in beeld zijn voor bijvoorbeeld fusiebesprekingen.

De volledige verklaring toekomst samenwerking Middelsee gemeenten

De fracties van het CDA (Griet de Boer), PvdA (Hillie Blaak) en Werkgroep het Bildt willen de zgn. stip op de horizon wel zetten: als samenwerking te weinig oplevert (i.c. de ambtelijke organisaties zijn nog te kwetsbaar), dan kan een Middelseefusie soelaas bieden. Deze 3 fracties onderschreven de eerdergenoemde verklaring van de Colleges.

Robuuster
De raadsfracties van CDA, Werkgroep het Bildt en PvdA gaven wel aan dat de samenwerking wat sneller en robuuster mag…. Namens WB bracht Louwina van Noord naar voren dat zelfstandigheid van de gemeente het Bildt veel waard is: wonen en werken in een gemeente waar zowel College als Raad de Bildtse dorpen kent en deze dorpen weet te stimuleren in het behoud van leefbaarheid. Van Noord: “….want dat moet toch het belangrijkste zijn: wat is goed voor onze inwoners; die inwoners hebben belang bij een bestuur dat weet wat een dorp nodig heeft en dat ook weet in te spelen op deze lokale behoeften en wensen…..In onze ogen kan dat het beste gebeuren door een bestuur wat dichtbij de inwoners staat, op een kleinschalige wijze….”. We moeten ervoor waken dat de gemeente een ‘anonieme sector’ wordt die voor de inwoners veraf staat en daardoor onzichtbaar is.

De VVD (Wiebe Postma) daarentegen sprak van een historische vergissing en pleitte ervoor de blik ‘naar het westen’ te richten. Frije Bilkerts (Leendert Ferwerda) twijfelde aan de houdbaarheid van zelfstandigheid en was van mening dat het ‘de meest belangrijke raad ’ was waarin de bestuurlijke opheffing van het Bildt zou plaatsvinden…. Een duidelijke keuze voor of tegen Middelsee maakte Frije Bilkerts
echter niet.

Raadplegen inwoners
Er lag een motie van Frije Bilkerts ter tafel, waarin o.m. gepleit werd om af te wachten wat de provincie Fryslân zou adviseren. Ook zou FB wél in gesprek willen gaan met andere gemeenten over een “mogelijke herindeling”, alvorens te besluiten over Middelsee. Tenslotte wilde FB de Bildtse bevolking eerst raadplegen, waarbij FB kennelijk ook reeds uitging van een herindeling.

De afwachtende houding van FB die uit deze motie sprak, viel niet in goede aarde bij de overige fracties (m.u.v. de VVD) en het College; zelf geen keuze maken, maar eerst weer praten, horen en afwachten. Ook burgemeester Krol wilde graag weten of Frije Bilkerts dan een alternatieve keuze in gedachten heeft, maar Ferwerda sprak zich daarover namens FB niet uit. Louwina van Noord vond het maken van geen keuze een slechte keuze en bleef erbij dat het nu tijd voor duidelijkheid was; heeft FB pas een eigen mening als bekend is wat een ander wil…..? En heeft FB het streven naar behoud van de zelfstandigheid van de gemeente het Bildt misschien al opgegeven.…?

WB, CDA en PvdA vonden het een goed moment om de inwoners erbij te betrekken op het moment als blijkt dat de Middelseesamenwerking onvoldoende oplevert en er dan over een Middelseefusie gesproken moet worden.

Ambtelijke fusie
Namens WB tastte Louwina van Noord een ander element in de discussie af, nl. de mogelijkheid van een ambtelijke fusie op het moment dat de samenwerking te weinig soulaas biedt in het uitvoeren van de vele (extra) taken. Met een ambtelijke fusie worden de ambtelijke organisaties van de samenwerkende gemeenten samengesmolten tot één gemeentelijke organisatie, dat de werkzaamheden uitvoert voor alle vier gemeenten. De vier gemeenten blijven dan wel zelfstandig bestaan, zodat de gemeenten afzonderlijk hun eigen beleid kunnen maken. Een dergelijke ambtelijke fusie werkt naar volle tevredenheid bij de BEL-gemeenten Blaricum, Eemnes en Laren (www.belcombinatie.nl). Burgemeester Krol zei namens het College dat deze optie kan worden meegenomen in de eindevaluatie van 2014.

Resultaten tot nu toe….
Ondanks de ‘handrem’ op het proces, zijn er al mooie resultaten met de Middelseesamenwerking geboekt. Diverse taakgebieden worden al gezamenlijk uitgevoerd:

Handhaving
Veiligheid
ICT
Informatiebeleid
Inkoop
Sport
Centrum voor Jeugd en Gezin
Middelsee
Vrijwilligerscentrale Middelsee
P&O
(Primair) onderwijs
Voorlichting en Communicatie
Evaluatie

In 2012 zal een tussenevaluatie plaatsvinden om de voortgang van het proces te bespreken. De eindevaluatie zal plaatsvinden in 2014; de gemeenteraad beraadt zich er nog over of deze evaluatie nog door de huidige gemeenteraad zal moeten worden gedaan of dat e.e.a. na de verkiezingen moet plaatsvinden.

Raadsstandpunten andere Middelseegemeenten
De gemeenten Menaldumadeel en Leeuwarderadeel vergaderen eind deze maand over dit onderwerp. De gemeenteraad van Ferwerderadeel heeft zich eveneens donderdag 13 oktober uitgesproken. Het resultaat van de discussie in Ferwerd was dat men zich wil houden aan het samenwerkingsconvenant zoals dat vanaf 2007 reeds geldt, maar dat de gemeenteraad unaniem tegen de zgn. ‘stip op de horizon’ is, een Middelseefusie is onbespreekbaar. Dit is in politiek land een redelijk uniek feit; een gemeenteraad die unaniem een collegevoorstel afkeurt. Wat voor gevolgen dit standpunt heeft, is op dit moment nog niet bekend, wij houden u op de hoogte.